وداع با ماه خدا: غرق شدن در رحمت واسعه و نماز توحید

روز بیست و نهم ماه رمضان، روزی است که نفس‌ها در سینه حبس می‌شود. آیا ماه تمام شد؟ آیا بخشیده شدیم؟ این روز، روزِ «بیم و امید» است. اگر ماه ۲۹ روزه باشد، این آخرین روز ضیافت است و اگر ۳۰ روزه باشد، در آستانه پایانیم. فضای حاکم بر این روز، درخواست «تغلیق» (پوشاندن کامل) با رحمت الهی است. تحلیل دعای روز بیست و نهم (چتر نجات رحمت): «اللَّهُمَّ غَشِّنِي فِيهِ بِالرَّحْمَةِ». واژه «غشنی» از غشاوه می‌آید، یعنی مرا کاملاً بپوشان و در بر بگیر. مثل کسی که زیر باران سیل‌آسا می‌رود و خیس می‌شود. ما می‌خواهیم در اقیانوس رحمت غرق شویم تا هیچ جای خشکی (گناه) باقی نماند. «وَ ارْزُقْنِي فِيهِ التَّوْفِيقَ وَ الْعِصْمَةَ». توفیق برای آینده و عصمت (نگهداری) از لغزش‌های گذشته و آینده. «وَ طَهِّرْ قَلْبِي مِنْ غَيَاهِبِ التُّهَمَةِ». پاک کردن دل از تاریکی‌های تهمت و بدگمانی. بدگمانی به خدا (سوء ظن بالله) که "نکند مرا نبخشیده باشد" بدترین تهمت است. نماز شب بیست و نهم (سبکبالی): ۲ رکعت نماز. در هر رکعت پس از حمد، ۲۰ مرتبه سوره توحید. این نماز نسبت به شب‌های قبل سبک‌تر است، شاید اشاره به این دارد که بار گناهان سبک شده است و اکنون وقت پرواز است. تکرار توحید، باز هم بر خالص شدن عقیده در لحظات آخر تأکید دارد. فلسفه وداع: وداع با ماه رمضان، وداع با گرسنگی و تشنگی نیست؛ وداع با حال خوشِ «یا رب یا رب» نیمه‌شب‌هاست. امام سجاد (ع) در دعای وداع صحیفه سجادیه چنان می‌نالد که گویی فرزندی را از دست داده. «السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا شَهْرَ اللَّهِ الْأَكْبَرَ». در روز بیست و نهم، باید این دعا را زمزمه کرد و برای کوتاهی‌ها عذر خواست. استهلال (جستجوی ماه شوال): غروب روز بیست و نهم، چشم‌ها به آسمان است. اگر هلال شوال دیده شود، فردا عید فطر است. این لحظه، لحظه‌ی اضطرابِ پاداش است. "مزد کارگر را قبل از خشک شدن عرقش می‌دهند"؛ و فردا روز جایزه است. پاکسازی تهمت‌ها: در دعا اشاره به «غیاهب التهمة» (تاریکی‌های تهمت) شده است. تهمت زدن به دیگران یا در معرض تهمت قرار گرفتن، قلب را تیره می‌کند. روز آخر، روز حلالیت طلبیدن و پاک کردن ذهن از بدبینی‌هاست. با ذهنی که پر از سوء ظن است، نمی‌توان عید فطر را درک کرد.